Mae aloi sy'n seiliedig ar Cobalt yn aloi caled sy'n gallu gwrthsefyll gwahanol fathau o draul a chorydiad yn ogystal ag ocsidiad tymheredd uchel. Mae'n defnyddio cobalt fel ei brif gydran ac mae hefyd yn cynnwys cryn dipyn o nicel, cromiwm, twngsten a swm bach o elfennau aloi fel molybdenwm, niobium, tantalwm, titaniwm, lanthanum, ac weithiau haearn. Gellir defnyddio aloion sy'n seiliedig ar cobalt i wneud gwifrau weldio, castiau a gofaniadau, ac ati yn dibynnu ar gyfansoddiad yr aloi. Yr hyn yr ydym yn sôn amdano heddiw yn bennaf yw rôl aloion sy'n seiliedig ar cobalt mewn meddygaeth.
Yn gyffredinol, defnyddir deunyddiau metel meddygol sy'n fwy cyffredin mewn bywyd mewn amrywiol agweddau megis offer ategol llawfeddygol, organau artiffisial, meinweoedd caled, meinweoedd meddal, ac ati, ac fe'u defnyddir yn eang. Fodd bynnag, y brif broblem wrth gymhwyso deunyddiau metel biofeddygol yw trylediad ïonau metel i feinweoedd cyfagos oherwydd cyrydiad yn yr amgylchedd ffisiolegol a diraddio priodweddau'r deunydd mewnblaniad ei hun. Gall y cyntaf achosi sgîl-effeithiau gwenwynig, ac mae'r olaf yn aml yn arwain at fethiant mewnblaniad. Defnyddir aloion cobalt meddygol yn eang wrth gynhyrchu mewnblaniadau orthopedig oherwydd eu dwy brif nodwedd o wrthsefyll traul a gwrthsefyll cyrydiad. Mae dau fath sylfaenol o aloion cobalt meddygol: aloion cobalt-cromiwm-molybdenwm ac aloion cobalt-nicel-cromiwm-molybdenwm.
Defnyddiwyd aloi cobalt-cromiwm yn wreiddiol fel deunydd awyrofod. Yn ddiweddarach, oherwydd ei wrthwynebiad gwisgo da, ymwrthedd cyrydiad a chryfder uchel, fe'i defnyddiwyd yn helaeth yn y cydrannau arwyneb articular a chydrannau dwyn llwyth o gymalau artiffisial. Ar yr un pryd, oherwydd ei biocompatibility da, mae hefyd yn ddeunydd a ddefnyddir yn gyffredin ar gyfer mewnblaniadau deintyddol.
Mae aloi cobalt-cromiwm-molybdenwm ac aloi nicel-cromiwm-molybdenwm yn amrywiadau o aloi cobalt-cromiwm. Defnyddir y cyntaf yn aml ar gyfer castiau ac mae'n haws ei siapio, tra bod yr olaf fel arfer wedi'i ffugio'n boeth ac yn aml mae ganddo well ymwrthedd cyrydiad. Mae gan y ddau aloi hyn gymwysiadau meddygol pellach na'r aloi cobalt-cromiwm eang ac mae ganddynt fio-gydnawsedd rhagorol. Mae ganddynt gryfder tynnol uchel ac anhyblygedd da, a gallant ddarparu cefnogaeth fecanyddol sefydlog. Ar y llaw arall, mae gan y ddau aloi hyn wydnwch uchel, sensitifrwydd rhicyn isel, ac ymwrthedd blinder rhagorol.
Gall y cromiwm yn yr aloi ffurfio haen ocsid trwchus ar wyneb yr aloi, a all wella ymwrthedd cyrydiad yr aloi. Gall yr elfen cromiwm hefyd ffurfio carbidau, sydd â chaledwch uchel a gallant wella cryfder y matrics a gwrthiant gwisgo'r aloi. Mae'r elfen molybdenwm yn yr aloi wedi'i diddymu yn y matrics a gall ddod yn rhwystr i lif dadleoli, a thrwy hynny wella cryfder y matrics.
